De Creërende Organisatie(1): Bewustzijn

0

Succesvolle organisaties

cruyffSuccesvolle organisaties zitten eenvoudig in elkaar. Je ziet, hoort en voelt het direct. De bruisende energie spat er van af als je een succesvol bedrijf binnenloopt. De manier hoe men loopt, praat en doet wijst maar op een ding: iedereen is bezig met het leveren van zijn bijdrage aan het hoger organisatiedoel. Men doet gewoon zijn ding zonder er veel over na te denken en daarmee basta!

Aan de kant bij niet succesvolle ondernemingen gaat het er opvallend anders aan toe. De dingen verlopen hier trager en moeizamer. De energie stokt merkbaar en hangt als kleffe stroop aan de medewerkers en hun omgeving. “Goed voetbal”, aldus Cruijff, “wordt simpel gespeeld. Het is de kunst om de bal rond te spelen door hem in één keer te raken.“ Dit geldt ook voor organisaties. Succesvolle organisaties spelen het spel simpel. Het is tijd voor de Creërende Organisatie.

Reactieve, Responsieve en Creërende organisaties

In de queeste naar succesvolle organisaties zijn het de Amerikanen Nelson & Burns geweest die een opzienbarend artikel onderscheid maken tussen de vier verschillende stadia van succes in organisaties. Later heeft onze landgenoot Daniel Ofman ( beter bekend van kernkwaliteiten) dit vereenvoudigd en vertaald naar drie verschijningsvormen van de organisatie: de Reactieve, de Responsieve en ten slotte de Creërende organisatie.
Om met de laatstgenoemde te beginnen, laat de Creërende organisatie zich omschrijven als een organisatie met een hoge mate van succes. Opvallend is hier dat de energie vloeiend stroomt en gericht is op het leveren van een bijdrage door alle leden aan het organisatiedoel. De Responsieve organisatie, daarentegen, onderscheid zich voornamelijk door de outputgerichtheid, vaak aangestuurd door planning of matrixvormen. Hoewel er resultaten geboekt wordt door deze organisatievorm gaat dit moeizamer dan bij de Creërende organisatie. Dit is te verklaren door de controle en beheersingdrang dat de vrijelijk stroom van energie doet beperken.

Ten slotte is de Reactieve organisatie die in zich zelf gekeerd is als een imploderende Supernova waar alle energie naar binnen geslurpt wordt en niet meer kan ontsnappen. Het alleen maar reageren op en zoeken van een schuldige bij achterblijvende resultaten zijn dan ook de kenmerken van de minst succesvolle organisatievorm in de reeks, aldus vrij vertaald naar Ofman.

Het gedachtegoed van de Creërend Organisatie biedt uitdagende mogelijkheden voor organisaties. Het bevat een aantal werkbare kritieke punten dat het verschil kan maken tussen succes of niet . Om een stap verder te gaan dan Nelson & Burns en ook Ofman wil ik een aantal nieuwe vergaande aspecten aan de Creërende Organisatie toevoegen. Om zodoende een praktisch raamwerk te ontwerpen voor organisaties om succesvol te zijn.
organisatieschema-Creerende-Responsieve-en-Reactieve-Organisatie_large

Resultaten in een flow

De Creërende Organisatie onderscheid zich het meest in de manier hoe zij resultaten behaalt. Zoals gezegd komen de resultaten bij deze organisatievorm schijnbaar moeiteloos in een flow tot stand. De reden dat de resultaten veel sneller en met geringere inspanning tot stand komen heeft te maken met een achterliggende dimensie. Een Universeel principe waar op organisatiekunde gebied niet of nauwelijks aandacht voor is. Maar wat wel het bestaansrecht van de organisatie en de manier hoe haar resultaten werkelijk tot stand komt bestrijkt.

Bewustzijn

Terug naar de organisatie. De basisdefinitie van de organisatie is: mensen die samenwerken voor een gemeenschappelijk doel. Mensen dus. In de Creërende organisatie gelooft men daarentegen in overvloed, dat er genoeg is voor iedereen en dus niet in concurrentie. Maar vooral in zichzelf. Vanzelfsprekend manifesteert zich dit ook dat als je daarin gelooft. Hierbij valt op dat de meeste startende ondernemingen op dit gebied veel kenmerken van de Creërende Organisatie. Ondanks de goedbedoelde waarschuwingen voor beren op de weg start de ondernemer enthousiast zijn bedrijf. En ondanks de concurrentie en ondanks zijn onbekendheid in de markt, gelooft hij heilig is zijn succes en weet na volharding dit te bereiken. Iedere ondernemer die nu succesvol is zal dit pad beamen.

creerende-organisatieschema_largeAls de bovengenoemde toegevoegd wordt aan de definitie van de Creërende Organisatie zou deze beschreven kunnen worden als: een organisatie die bewust haar eigen werkelijkheid kiest en dus creëert. Met de nadruk op bewust. Doordat zij zich bewust is van het gegeven dat ze haar eigen werkelijkheid kiest en creëert, kiest het dus ook bewust voor eigen (positieve) overtuigingenstelsels. Dit verklaart ook de snelheid en schijnbaar moeiteloosheid in het behalen van haar resultaten. Het kan bewust iedere overtuiging kiezen die zij wil en daarmee ongelimiteerde prestaties creëren.

De Responsieve organisatie

responsieve-organisatieschema_largeIn de ontwikkeling van organisaties zie je echter vaak dat organisaties, naarmate ze ouder en groter worden, de neiging hebben om te standaardiseren. En daarbij gaat vaak controle en beheersing gepaard. Deze drang tot beheersbaarheid (wat eigenlijk een gebrek aan vertrouwen en dus een belemmerende overtuiging is) vertaalt zich vaak naar de resultaten. De project en matrixvormen zijn dan ook typische uitingen van de Responsieve organisatie. Want waar de Creërende Organisatie de overtuigingen op het niveau van een zeker weten ligt, gelooft men in de Responsieve organisatie . En dat is wat anders. Geloven is namelijk een overtuiging hebben, maar ook tegelijk ook ergens een tegenstrijdige overtuiging op dat gebied er op na houden. Dit verklaart waarom de Responsieve organisatie wel resultaten boekt, maar dat deze moeizamer tot stand komen en er constant druk opgevoerd moet worden om deze te behalen.

De Reactieve organisatie

reactieve-organisatieschema_largeBij de Reactieve organisatie overheerst de angst om geen resultaten te behalen. Men hoopt men alleen maar. Het moge duidelijk zijn dat dit niet een stevige overtuigingsbasis is voor congruente prestaties. In dit stadia is de organisatie het vermogen tot zelfinitiatief en bewuste keuze totaal kwijt en kan alleen angstig reageren op wat de buitenwereld hen dicteert.

Medewerkers proberen uit de problemen te blijven en het management houdt zich veel bezig met de schuldvraag. De energie is gestokt en de resultaten komen moeizaam tot stand. De weg naar boven is eerst weer op het niveau van de Responsieve organisatie te komen door stapje voor stapje eerst weer te leren hoe resultaten te behalen. Om vervolgens ook deze fase te kunnen ontstijgen om weer een Creërende Organisatie te worden.

Wordt vervolgd…
Gert-Jan Stempher

Deel.